Jazowsko

informacje o szkole  |  aktualności nauczyciele  |  uczniowie  |  galeria zdjęć  |  Jazowsko  |  news 

Zesp?Szkolno-GimnazjalnyJazowskoZesp?Szkolno-Gimnazjalny

Jazowsko  |  zdjęcia z Jazowska  |  mapa



english version

 



 


 

Jazowsko

   Jazowsko należy do najstarszych osad na Sądecczyźnie. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z 1225r. Nazwa pochodzi od jazu (tamy) nad Dunajcem, który został wybudowany celem połowu łososi.

   Miejscowość leży nad rzeką Dunajec, 330 m n.p.m poniżej malowniczego przełomu rzeki, która przewija się pomiędzy masywem Lubania, a lesistym pasmem Radziejowej.

   Położenie w Kotlinie Sądeckiej zapewniało wsi duże znaczenie już w czasach średniowiecznych. Znajdowała się ona na szlaku komunikacyjnym na Podhale oraz wchodziła w skład nadgranicznego systemu obronnego, który tworzyły grody na szczytach pasm górskich chroniące Polskę od ataku z południa. Ludność od najdawniejszych czasów zajmowała się tutaj rolnictwem, a także flisactwem i rybołówstwem. We wsi istniał tartak, cegielnia, browar, huta szkła oraz słynna na cała Europę fabryka mebli giętych założona przez rodzinę Aderów.

   Obecnie Jazowsko zalicza się do najdynamiczniej rozwijających się miejscowości gminy Łącko. Mieszka tutaj około 2000 osób pracujących w lokalnych zakładach przemysłowych, usługowych oraz w rolnictwie.


   Więcej o historii Jazowska można znaleźć m.in. w książce Grzegorza Olszewskiego "Jazowsko - Dzieje wsi" poniżej zamieszczamy fragment tej publikacji:

POCZĄTKI WSI JAZOWSKO.

   Podobnie jak Nowy Sącz i wiele innych miejscowości, tak i Jazowsko znalazło się na szlaku wiodącym z terenów Polski na Węgry. I ten właśnie atut ­położenie - był jednym z ważniejszych przyczyn, które zadecydowały a tym, ze w owym czasie Sądecczyzna była dość wcześnie i gęsto zaludnioną częścią Ma­łopolski. Kupiectwo i przewóz towarów, obsługa przewoźników - były to zajęcia dochodowe, które przynosiły tutejszej ludności zyski i dawały utrzymanie. Spraw­nie działał aparat celny i wszystkie z nim związane sprawy. Do tego dochodziły warunki naturalne. Dwie duże rzeki regionu: Dunajec i Poprad, również nie były bez znaczenia - przecież to ich doliny skupiały główną część osad. To dzięki nim prowadzono dochodowy spław towarów i drewna. Poza tym duże połacie lasów, wcale dobre i żyzne gleby. To zalety, które przyciągały tutaj ludzi od dawna. Czasy i okoliczności powstania osady na terenie dzisiejszego Jazowska nie są precyzyjnie znane. Mówiąc o przybliżonym momencie zaistnienia, podaje się pojawienie się nazwy miejscowej w źródłach. Ale przecież źródła znane w czasach obecnych wcale nie muszą być pierwszymi, które wymieniły daną miejscowość z nazwy.
   W przypadku Jazowska tez mamy do czynienia z trudnością wskazania daty powstania osady, gdyż nie ma tutaj mowy o założeniu wsi in crudo radice. Raczej miał tu miejsce stopniowy napływ i osiedlanie się ludności - warte zaznaczenia ­rdzennie polskiej. Lokacja na prawie niemieckim nie miała tu najpewniej nigdy miejsca.
   Struktura zaludniania się wsi przebiegała bez planowego schematu, tworząc osiedle rozproszone (później jednodworcze, przemieszane z nieregularnymi przy­siółkami), w którym zabudowania poszczególnych gospodarstw nie są ze sobą związane, ale rozmieszczone pojedynczo po całym obszarze wsi. Z tym sposobem osiedlania się na terenie Jazowska wiązała się charakterystyka układu gruntów, który tutaj ma cechy układu blokowego, samorodnego, bezładnego, powstałym samoczynnie przez pierwotne zasiedlanie wsi bez założonego z góry schematu podziału gruntów. Osiedle takie posiadało ścisły związek zagród z gruntami.
   Można przyjąć, że Jazowsko zaczęło istnieć około polowy XIII w. Archi­wum parafialne w Jazowsku posiada zapisek, który datuje powstanie wsi na 1225 r., co wydaje się być niepozbawione racji i dużej dozy prawdopodobieństwa.
   Jednak pierwszy dokument wspominającym o tejże wsi pochodzi z 1310 r., który podaje, ze w Jazowsku znajduje się pleban imieniem Wawrzyniec.
   Wcześniejszą datację ma źródło podające Jazowsko za część własności szla­checkiej Mściwoja i Piotra, synów Mirosława, herbu Pobóg. Pochodzi ten zapis z 1286 r., lecz podaje nazwę wsi w formie zniekształconej: Iaczow (Iaczów) Kilka innych kopii tego dokumentu podawało zapis w formie: Iaczov oraz Jazow.
   Pewne jest, ze nie mogła ta miejscowość powstać później niż w pierwszej ćwierci XlV w., gdyż wymienia ją Ratz'o decimae sexennalis z lat 1325-1327.
   W tym miejscu można by przytoczyć inne spotykane w pisowni brzmienia nazwy wsi. Oprócz tych wyżej już wymienionych, pojawiły się: Iasomwsco, Iasov­sco, Jasoumsco, Iazowscho, Y asoszko , Jaszowsko , Jazosko , Jazowisko .
   W nieodległej przeszłości funkcjonowała potoczna nazwa, niemająca dokumentacji źródłowej: Zielona Dąbrowa, która przez to porównanie miała zapewniać o swoich walorach środowiskowych.
   A sama nazwa »Jazowsko« ma źródło słów pochodzący od jazu, czyli konstrukcji spiętrzającej wodę rzeki (w tym wypadku Dunajca), służącej do połowu łososi. Było to ważne i potrzebne urządzenie, o którego stan techniczny nieustannie dbano.
   Zaś gwoli uzupełnienia warto także wspomnieć, że na obszarze Polski brak drugiej miejscowości, która nosiłaby nazwę »Jazowsko«
.  

Plants: image 2 0f 9 thumb
Jazowsko - droga główna Szczawnica - Nowy Sącz
Plants: image 2 0f 9 thumb
Widok na Jazowsko
Plants: image 2 0f 9 thumb
Dunajec w okolicach Jazowska

Zajęcia archiwalne pochodzą z Almanachu Łąckiego oraz z publikacji G. Olszewskiego - "Jazowsko - Dzieje wsi"

Plants: image 2 0f 9 thumb
Jazowsko - 1938r.

Plants: image 2 0f 9 thumb
Kościół parafialny w połowie XXw.

Plants: image 2 0f 9 thumb
Widok na Jazowsko z drogi na Łazy Brzyńskie

Plants: image 2 0f 9 thumb
Budynek dawnej szkoły

Plants: image 2 0f 9 thumb
Ruiny po fabryce, zdjęcie wykonane po wojnie

Plants: image 2 0f 9 thumb
Ruiny po fabryce, zdjęcie wykonane po wojnie

Plants: image 2 0f 9 thumb
Kościół i dom parafialny